KCHWE Radzyń Podlaski Zbór "Nowe Jeruzalem"

Święto Chanuka
Dodane przez admin dnia December 09 2016 00:00:00

Treść rozszerzona

Święto Chanuka inaczej nazywane jest Świętem Świateł. Jest to uroczystość poświęcenia świątyni i jest obchodzone na cześć zwycięskiego powstania Machabeuszy. Obchodzone jest od 25 dnia miesiąca kislew do 2 dnia miesiąca tewet (listopad – grudzień).
Wydarzenia historyczne związane z tym powstaniem zostały opisane w I i II Księdze Machabejskiej. Grecki król Antioch IV Epifanes próbował w Judei narzucić siłą religie grecką, sprzeczną z wyznawanym przez Żydów monoteizmem. Zbezcześcił świątynię, stawiając w niej posąg Zeusa, greckiego boga, oraz składając mu na ołtarzu ofiary ze świń. Większość narodu żydowskiego nie chciała się z tym pogodzić. Grupa Żydów powstała przeciwko Grekom pod wodzą kapłana z rodu Hasmoneuszy – Matatias, a potem jego syna Judy Machabeusza. On i jego pięciu synów porwali za sobą do walki znaczną część ludu. Mały oddział partyzancki przekształcił się w armię. Na jej czele stanął Juda, syn Matatiasa. Naród nadał mu przydomek „młot” (po hebrajsku makabi, stąd nazwa Machabeusz). Wojska Judy Machabeusza wkroczyły w miesiącu kislew 165 r. p. n. e. do Jerozolimy. Na widok zniszczeń i profanacji Świątyni, powstańcy przystąpili do pracy. Z pomieszczeń Świątyni usunięto wszystkie posągi greckich bogów, na miejsce zbezczeszczonego ołtarza zbudowano nowy, odbudowano pomieszczenia przeznaczone dla kapłanów. W miejsce zrabowanej przez Epifanesa menory Żydzi postawili nową, odlaną ze złota. Światło oliwnych lampek menory było symbolem Boskiej obecności w świątyni i należało je jak najszybciej zapalić. Ale znaleziono zaledwie jeden dzbanuszek oliwy z pieczęcią arcykapłana. I stał się cud: oliwy tej wystarczyło na osiem dni, akurat tyle, ile czasu potrzeba na wytłoczenie nowej, poświęconej. 25 kislew 165 r. p. n. e. przy dźwiękach cytr, harf, cymbałów, przy śpiewie hymnów, Świątynia Jerozolimska została konsekrowana. Chanuka oznacza w języku aramejskim „inaugurację, poświęcenie”. Uroczystości trwały osiem dni, został przywrócony kult świątynny. Według tradycji żydowskiej, w miesiącu kislew miała też miejsce konsekracja Świętego przybytku i Świątyni Salomona (tzw. Pierwszej Świątyni), które to uroczystości trwały również przez osiem dni.
W czasach nowożytnych Chanuka ma charakter rodzinny. Ważnym momentem liturgii Chanuki jest zapalenie świec przez osiem dni z rzędu. Codziennie zapala się o jedną świeczkę więcej niż dnia poprzedniego. Świece zapala najstarszy mężczyzna, przy tej czynności winni mu towarzyszyć wszyscy domownicy. Zapalający wypowiada błogosławieństwo: Bądź pochwalony wiekuisty, Boże nasz, Królu wszechświata, który uświęciłeś nas swymi przykazaniami i poleciłeś nam zapalać światło na Chanukę”. Po zapaleniu śpiewa się hymn Maoz cur (hebr. „twierdza ze skały”). Pieśń opowiada o tym, jak w każdym stuleciu Bóg wybawia swój lud Izraela od cierpień i prześladowań, a ponadto zawiera prośbę o zesłanie na ziemię Mesjasza. Zgodnie ze zwyczajem nie można odpalać jednej świecy od drugiej. Do zapalania kolejnej służy dodatkowa świeczka zwana szames (od hebr. „pomocnik”). Zapalone lampki ustawia się w oknie. Ustawiono w ten sposób, aby „wieść o cudzie zyskała rozgłos”. W czasie trwania święta nie powinno się pracować, a nawet studiować Tory. Jest to święto radosne. W synagogach, oprócz zwykłej liturgii, odmawiana jest modlitwa Al-ha-nisim (hebr. „z powodu cudów”), czytane są fragmenty z Księgi Liczb, opisujące inaugurację Świętego Przybytku na pustyni i dary, jakie złożyli naczelnicy dwunastu plemion izraelskich. Czytane są poematy religijne, poświęcone męczennikom. Chanuka jest świętem rodzinnym. Dzieci obdarowuje się prezentami. Zwykle są to słodycze i drobne monety, które w tym wypadku nazywane są chanuka gelt (jid). W czasie święta dopuszczone były gry w karty, kości, loteryjki. Zabawiano się zagadkami, opowiadano żarty, słuchano bajek i opowieści. W czasie Chanuki jadano głównie potrawy przyrządzone na oleju – w związku z cudowną historią z oliwą. Były to smażone racuszki posypane cukrem, pączki, placki ziemniaczane.

Odniesienie do chrześcijaństwa:
Wielu z nas obchodzi różne święta, ale nie wierzy w żadne cuda. Ludzie nie wierzą w cud palącej się menory podtrzymywanej nie przez olej, lecz przez samego Boga. Wielu trudno jest uwierzyć w śmierć i zmartwychwstanie Jezusa. To zmartwychwstanie jest światłem życia wiecznego. Bez wiary w ten cud, obchodzenie tych świąt jest tylko tradycją. To nie światło Chanuki odnawia ten świat, ale ten, którego Bóg ożywił z martwych i uczynił swoim niegasnącym światłem. W chanukowym świeczniku jest dziewięć ramion dla dziewięciu świec. Osiem z nich symbolizuje każdy dzień cudu ze świątyni. Dziewiąta świeca nazywa się szames, z hebrajskiego – sługa, i jest tą od której odpala się pozostałe świece. Jezus przyszedł na ten świat jako sługa, który daje światło wszystkim. On sam jest światłością i On nam ją daje. On stał się sługą, abyśmy my, lampy jednej menory, mogli zapłonąć prawdziwym światłem. To jego światło ma świecić w nas. On stał się człowiekiem, byśmy my byli światłem dla innych. Jego światło okazało się tak ważne, że nawet bieg nowożytnej historii liczy się od Niego. Pojawienie się tej światłości podzieliło historię świata na dwa rozdziały. Pan Jezus obchodził Chanukę. Ew. Jana 10, 22-23. Jezus utożsamiał się z historyczną przeszłością Izraela, ale także z jego proroczą przyszłością. W trakcie tego święta Pan Jezus powiedział: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia” (Ew. Jana 8,12). Kiedy Żydzi zapalają światła na Chanukę, każda świeczkę odpalają od dziewiątej świeczki zwanej szames – sługa. Jest ona pięknym symbolem Chrystusa, Sługi Boga i Światłości świata. On jedynie ma moc rozpalić w naszych sercach Boże światło. Tak można przedstawić związek między Świętem poświęcenia Świątyni, a Chrystusem, żywą Świątynią Boga. Światło Chanuki wskazuje na prawdziwą światłość, którą jest sam Pan Jezus Chrystus. W drugim rozdziale ewangelii św. Łukasza czytamy, że Symeon wypowiedział o Jezusie słowa: „Światłość, która oświeci pogan i chwałę ludu twego izraelskiego”.
Z historii związanej ze świętem Chanuki możemy się jeszcze więcej nauczyć. Jeden mężczyzna – Matatias, który nie chciał iść na kompromis ze świeckim stylem życia, zainspirował małą grupę ludzi do wyrażenia tego, co tylko Bóg jest prawdą. Matatias miał wpływ na historię świata tylko dlatego, że wierzył i był wierny Bogu. Każdy z nas, który staje po stronie Boga, może mieć wpływ na historię świata w czasach, w których żyjemy. Żydzi po oczyszczeniu świątyni zapalili płomień menory. On powinien płonąc tylko jeden dzień, ale Bóg pobłogosławił ich wiarę i sprawił, że ogień płonął przez siedem kolejnych dni. Bóg zawsze pomoże człowiekowi, który staje po stronie prawdy. On może dokonać dla każdego z nas cudu.

Opracował: dr Tomasz Mańko, Koordynator Projektu: „Ocalić od zapomnienia-Szlakiem dziedzictwa żydowskiego w powiecie radzyńskim: żydowskie obrzędy i zwyczaje religijne” realizowanego przez Zbór Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Radzyniu Podlaskim, www.kchweradzyn.pl.

Zadanie jest współfinansowane przez Powiat Radzyński

Bibliografia:
1. Barney Kasdan, Zwyczaje i obyczaje Żydów mesjańskich, Warszawa 2012,
2. Jak modlą się Żydzi, Antologia modlitw, Wydawnictwo Księży Werbistów, Warszawa 2000.
3. Ninel Kameraz-Kos, Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2002.
4. Cytaty biblijne zaczerpnięte zostały z Biblii to jest Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu, Warszawa 1975.